Yusuf Arslan
8 Haziran 2026
ABD’nin Purdue Üniversitesi’nden jeofizikçi Xiaotao Yang liderliğindeki araştırma ekibi, yerin yüzlerce kilometre derinliklerinde çarpıcı bir keşif yaptı. Araştırma sonuçları, Nature Communications dergisinde yayımlandı. Bilim insanları, incelenen yapılarının aslında lav nehirleri olmadığını, Dünya’nın mantosunda yavaşça hareket eden sıcak ve zayıf kaya akıntıları olduğunu belirtti.
Bu çalışmada tespit edilen sıcak kaya koridorlarının her birinin genişliğinin yaklaşık 150 ile 200 kilometre arasında değiştiği ifade ediliyor. Uzmanlar, bu yapıların kıtanın tabanına 500 ila 600 kilometre kadar uzandığını ve farklı yönlerden hareket ederek ABD’nin South Dakota ve Wyoming eyaletlerindeki Black Hills bölgesine yöneldiğini keşfetti. Bu durum, Kuzey Amerika’nın milyarlarca yıllık jeolojik yapısının sandığımız kadar sabit olmadığını ortaya koyuyor. Önceden, bu bölgenin oldukça sağlam ve istikrarlı olduğu düşünülüyordu; ancak yeni veriler, derin mantodaki akıntıların kıtanın temelini yavaşça aşındırabileceğini gösteriyor.
Bilim insanları, bu keşfi gerçekleştirmek için sismik gürültü tomografisi adı verilen bir teknik kullandı. Okyanus dalgaları ve atmosferik hareketlerin oluşturduğu doğal titreşimler analiz edilerek, Dünya’nın iç yapısının üç boyutlu haritası oluşturuldu. Bu yöntem sayesinde sıcak ve yumuşak kaya bölgeleri ile soğuk ve sert yapılar net bir şekilde ayırt edildi. Bu görüntüler, daha önce fark edilmeyen dev kaya koridorlarının ortaya çıkmasını sağladı.
Araştırmacılar, bu süreçlerin insanlara herhangi bir tehlike oluşturmadığını vurgularken, keşfin kıtaların nasıl oluştuğu, nasıl değiştiği ve milyarlarca yıl içinde nasıl evrim geçirdiğine dair mevcut teorilerin yeniden gözden geçirilmesine sebep olabileceğini belirtiyor.
