“`html
Gündem
Suriye’de Kürt Otonomisine Darbe
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şaraa’nın Kürt halkını Suriye vatandaşı olarak tanıması ve belirli kültürel hakları resmen kabul etmesi, uluslararası kamuoyunda kısmi bir umut oluşturdu. Ancak bölgedeki askeri ve siyasi gelişmeler, bu adımların kalıcılığı ve Suriye’nin kuzeydoğusundaki Kürt yönetiminin geleceği hakkında büyük belirsizlikler ortaya koyuyor. Uzmanlar, Şam yönetiminin ana hedefinin ülke genelinde merkezi otoriteyi tekrar tesis etmek olduğunu belirtiyor.
Suriye’de Kürt Sorunu ve El-Şaraa’nın Hızlı Konsolidasyon Stratejisi: Yeni Dönemin Sınırları
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şaraa’nın Kürtleri Suriye vatandaşı olarak tanımasının ardından, bazı kültürel hakların kabul edilmesi uluslararası alanda kısmi bir iyimserlik yaratmıştır.
Fakat sahada yaşanan askeri ve siyasi dinamikler, bu adımların kalıcı olup olmadığını ve Suriye’nin kuzeydoğusundaki Kürt yönetiminin geleceğini sorgulatıyor. Uzmanlar, Şam yönetiminin ana hedefinin ülke genelindeki merkezi otoriteyi yeniden inşa etmek olduğunu belirtiyorlar.
Kürtlere Tanıma Adımı: Sembolik mi, Stratejik mi?
16 Ocak’ta Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed al-Sharaa, Kürtlerin Suriye’nin tam anlamıyla vatandaşları olduğuna dair resmi bir açıklama yaptı.
Bu kapsamda Kürtçenin kamu alanında kullanımına izin verildi ve Newroz (21 Mart) Suriye’de ulusal bir bayram olarak ilan edildi. Bu duyurunun, Halep’in Şeyh Maksud (Sheikh Maqsoud) bölgesindeki çatışmaların ardından on binlerce insanın kuzeye göç etmesine fırsat tanıdığı dikkate alındı.
Bu adım, Batılı ülkeler nezdinde yeni Suriye yönetiminin kapsayıcı bir çerçeve oluşturma çabası olarak yorumlandı. Fakat bazı gözlemciler, bu hamlenin sadece diplomatik bir mesaj taşımakta ve askeri gerçeklerle henüz tamamen örtüşmediğini savunuyor.
Uluslararası Baskı ve Zamanlama Faktörü
Kürtlerin tanınmasına yönelik yapılan açıklamanın, ABD ve Avrupa’dan gelen eleştirilerin yoğunlaştığı bir döneme denk gelmesi dikkati çekti.
ABD’de Başkan Yardımcısı James Vance’ın Suriye’ye yönelik yaptırımların yeniden gündeme gelebileceği yönünde mesajlar vermesi kulislerde konuşulurken, Şam yönetiminin özellikle Avrupa başkentleri ile ilişkilerini düzeltme çabası içinde olduğu değerlendiriliyor.
Bu bağlamda, el-Şaraa’nın Almanya ziyareti öncesinde verilen mesajların Batıya “ilerici ve kapsayıcı” bir görünüm sunma amacı taşıdığına dair analizler yer alıyor.
SDF ile Anlaşma ve Merkezileşme Hedefi
10 Mart 2025’te, Suriye Demokratik Güçleri (SDF) lideri Mazloum Abdi ile Şam yönetimi arasında SDF’nin Suriye ordusuna entegrasyonuna yönelik bir çerçeve anlaşması imzalandı.
Bu gelişme, Suriye’nin toprak bütünlüğünün barışçıl yollarla yeniden tesis edilmesi umudunu artırdı. Ancak, anlaşmanın ardından yaşanan gelişmeler, sürecin kırılganlığını ortaya koyuyor.
Şam yönetiminin, özellikle kuzeydoğudaki Kuzey ve Doğu Suriye Otonom Yönetimi yapılandırmasını uzun vadede ortadan kaldırma amacı güttüğüne dair değerlendirmeler yapılmakta. Suriye yönetimi, bu politikayı “ülke genelinde tek egemenlik ve tek ordu” ilkesine dayanarak gerekçelendiriyor.
Petrol, Gelir ve Fırat Hattı
Şam açısından stratejik öneme sahip bölgelerin başında Deyrizor yer almakta.
Fırat Vadisi boyunca uzanan bu bölge, Suriye’nin en önemli petrol ve doğal kaynak rezervlerinin büyük bölümünü barındırıyor. SDF güçlerinin bazı noktalardan çekilmesi, Şam’ın bu kaynaklar üzerindeki kontrolünü artırma hedefiyle bağlantılı olarak değerlendiriliyor.
Raqqa ise AANES’in fiili başkenti olarak öne çıkıyor. Nüfusun büyük çoğunluğunu Arapların oluşturduğu şehir, Kürt-Arap ortak yönetim modeli açısından sembolik bir önem taşıyor. Ancak bölgedeki Arap aşiretlerinin büyük bir kısmı, merkezi bir Arap ağırlıklı yönetime duydukları özlemi açıkça dile getiriyor.
Kobani, Haseke ve Kamışlı: Olası Senaryolar
Kobani, IŞİD’e karşı verilen mücadelenin simgelerinden biri olarak ön planda. Coğrafi konumu nedeniyle Türkiye sınırına ve Türk kontrolündeki bölgelere yakınlığı, kentin güvenlik risklerini artırmaktadır.
Bazı analistler, Afrin’de 2018 sonrasında yaşanan demografik ve idari değişikliklerin Kobani için bir örnek teşkil edebileceğini savunuyor.
Haseke’deyse karmaşık bir toplumsal yapı söz konusu. Uzun süredir devam eden su sıkıntısı ve ekonomik zorluklar, Arap ve Kürt toplulukları arasındaki gerilimi artırmış durumda. Kamışlı ve çevresi, Kürt nüfusun çoğunlukta olduğu nadir bölgelerdendir, ancak burada da bölgesel güç dengeleri belirleyici rol oynamaktadır.
Batı’nın Önceliği: İstikrar ve Güvenlik
Batılı ülkelerin en temel önceliği, kuzeydoğu Suriye’de büyük ölçekli bir insani krizin ve yeni bir kitlesel göç dalgasının önlenmesi olduğu belirtiliyor.
Aynı zamanda bölgede tutulan binlerce eski IŞİD mensubunun durumu, uluslararası güvenlik açısından kritik bir mesele olmaya devam etmektedir.
Bu nedenle, ABD’nin askeri varlığını tamamen geri çekip çekmeyeceği, yalnızca Kürtler açısından değil, bölgedeki istikrar açısından da hayati bir konu olmayı sürdürüyor.
Değerlendirme: Hızlı Konsolidasyon, Yüksek Risk
Ahmed el-Şaraa yönetimi, kısa sürede ülke genelinde kontrolü sağlamak ve merkezi devleti yeniden inşa etmeyi hedeflemektedir.
Kürt meselesine yönelik atılan adımlar ise bu stratejinin bir parçası olarak, hem iç kamuoyuna hem de uluslararası aktörlere mesajlar vermek amaçlı yorumlanmaktadır.
Ancak sahadaki askeri hareketlilik, etnik ve mezhepsel hassasiyetler ile ekonomik kaynakların paylaşımı gibi konular, Suriye’nin önümüzdeki dönemde de kırılgan bir denge üzerinde ilerleyeceğini ortaya koymakta. Kürtlerin statüsü ve kuzeydoğudaki yönetim modelinin geleceği, bu denklemin en kritik unsurlarından biri olmaya devam edecektir.
Kaynak: Bloomberg ve saha analizleri
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından hazırlanan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
“`
